Kalibracja urządzeń pomiarowych a rzetelność kontroli drogowej. Jakie błędy techniczne wpływają na wynik alkomatu?
Alkomaty wykorzystywane przez policję muszą spełniać rygorystyczne wymagania techniczne, ponieważ wskazania urządzenia mogą mieć bezpośredni wpływ na odpowiedzialność kierowcy. Nawet niewielkie różnice pomiarowe mają znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy wynik znajduje się w pobliżu ustawowej granicy pomiędzy trzeźwością, stanem po użyciu alkoholu i stanem nietrzeźwości. Dlatego ocenie powinien podlegać nie tylko sam wydruk, lecz także stan urządzenia oraz sposób przeprowadzenia badania.
Dlaczego wzorcowanie ma znaczenie?
Wzorcowanie polega na porównaniu wskazań alkomatu z wartościami uzyskiwanymi przy wykorzystaniu odpowiednich wzorców etanolu. Pozwala określić, czy urządzenie mierzy prawidłowo, a ewentualne błędy mieszczą się w dopuszczalnych granicach. Wyniki tej procedury są dokumentowane w świadectwie wzorcowania.
Podczas analizy kontroli drogowej istotne jest sprawdzenie, czy urządzenie miało aktualne świadectwo, kiedy wykonano ostatnie badanie metrologiczne i czy alkomat był użytkowany zgodnie z zaleceniami producenta. Wątpliwości może wzbudzać między innymi przekroczenie terminu kolejnego wzorcowania, brak możliwości jednoznacznego zidentyfikowania sprzętu albo rozbieżność pomiędzy numerem seryjnym na wydruku i w dokumentacji.
Samo posiadanie świadectwa nie oznacza jeszcze automatycznie, że każdy pomiar wykonany urządzeniem jest bezbłędny. Znaczenie mają także warunki badania, prawidłowa obsługa oraz przestrzeganie wymaganych odstępów czasowych.
Temperatura a wiarygodność wyniku
Każdy analizator wydechu ma określony zakres temperatur, w którym może pracować prawidłowo. Zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura może wpływać na działanie czujnika, układów elektronicznych, przepływ próbki powietrza oraz stabilność wskazań. Problem może wystąpić zwłaszcza zimą, gdy urządzenie jest przenoszone z zimnego radiowozu do ogrzanego pomieszczenia, albo latem, gdy przez dłuższy czas pozostaje w nagrzanym samochodzie.
Profesjonalne urządzenia często mają systemy sygnalizujące nieprawidłowe warunki pracy, jednak w dokumentacji kontroli nie zawsze znajdują się informacje pozwalające ustalić temperaturę przechowywania i użycia alkomatu. Jeżeli wynik jest graniczny lub kolejne pomiary wyraźnie się od siebie różnią, warunki otoczenia mogą stać się jednym z elementów wymagających dokładnego wyjaśnienia.
Alkohol resztkowy w jamie ustnej
Alkomat powinien analizować alkohol obecny w powietrzu wydychanym z płuc. Wynik może jednak zostać chwilowo zawyżony przez tak zwany alkohol resztkowy pozostający w jamie ustnej bezpośrednio po spożyciu napoju alkoholowego.
Podobny problem może wystąpić po użyciu płynu do płukania ust, preparatu leczniczego zawierającego alkohol, a niekiedy również po odbiciu treści żołądkowej. Z tego względu przed badaniem powinien zostać zachowany odpowiedni odstęp czasowy. Osoba badana nie powinna w tym okresie spożywać pokarmów i napojów, palić papierosów ani wkładać niczego do ust.
Duże znaczenie ma również wykonanie kolejnych pomiarów. Szybki spadek wskazań może wymagać oceny, czy pierwszy rezultat nie został zaburzony przez alkohol zalegający w jamie ustnej. Nie przesądza to jeszcze o wadliwości badania, ale powinno zostać przeanalizowane wraz z pozostałymi okolicznościami.
Dokumentacja urządzenia jako część materiału dowodowego
Wyspecjalizowany adwokat od spraw za jazdę po alkoholu nie ogranicza się do odczytania wyniku wpisanego do protokołu. Analizuje również świadectwo wzorcowania, wydruki z kolejnych pomiarów, numery urządzenia, odstępy czasowe, sposób obsługi sprzętu oraz informacje o warunkach przeprowadzenia kontroli.
Sprawdzenia wymaga także to, czy alkomat zastosowano zgodnie z jego przeznaczeniem. Niektóre urządzenia służą przede wszystkim do badań przesiewowych, natomiast dokładne oznaczenie stężenia wymaga użycia analizatora dowodowego albo przeprowadzenia dodatkowych badań. W uzasadnionych przypadkach konieczna może być opinia biegłego, który oceni znaczenie nieprawidłowości technicznych dla konkretnego wyniku.
Kontrola dowodów podstawą obrony
Wskazanie alkomatu jest ważnym dowodem, lecz powinno być oceniane razem z dokumentacją techniczną i przebiegiem całej kontroli. Formalna kontrola dowodów pozwala ustalić, czy urządzenie było sprawne, prawidłowo wzorcowane i użyte w odpowiednich warunkach. Dopiero taka analiza może stanowić fundament skutecznej, opartej na faktach linii obrony.
